యత్నదోష అభ్యసన సిద్ధాంతం

యత్నదోష అభ్యసన సిద్ధాంతం
(Trail and Error Theory)
ఒక పనిలో తొలి ప్రయత్నంలోనే విజయం సాధించలేకపోవచ్చు. అయితే, మళ్లీమళ్లీ అదే పని చేయడం ద్వారా సఫలం కావచ్చు. తప్పులు చేయడం, సవరించుకోవడం, మళ్లీ ప్రయత్నించడం.. మెరుగైన ఫలితాన్ని సాధించడం ఇవన్నీ నేర్చుకునే క్రమంలో ప్రతి విద్యార్థికి ఎదురయ్యే అనుభవాలే. వీటికి సంబంధించి థారన్‌డైక్ అనే విద్యావేత్త ప్రతిపాదించిన యత్నదోష అభ్యసన సిద్ధాంతం గురించి తెలుసుకుందాం.
అభ్యసన సిద్ధాంతకర్తల్లో థారన్‌డైక్ అత్యున్నతస్థానం పొందాడు. ఆయన సిద్ధాంతాన్ని విద్యాచరణలోనూ, శాబ్దిక ప్రవర్తనలోనూ, శిక్షణా బదలాయింపులోనూ అన్వయించారు.
¤ 1890లో విలియం జేమ్స్ రాసిన 'ప్రిన్సిపల్స్ ఆఫ్ సైకాలజీ' (Principles of Psychology) అనే గ్రంథం చదివి థారన్‌డైక్ బాగా ప్రభావితుడై 1911లో 'యానిమల్ ఇంటెలిజెన్స్' (Animal Intelligence) అనే గ్రంథాన్ని ప్రచురించాడు.
¤ ఈయన రూపొందించిన అభ్యసనంలో ఉద్దీపన (Stimulus), ప్రతిస్పందన (Response) మధ్య నాడీసంధానం జరుగుతుంది. కాబట్టి ఇతడి సిద్ధాంతాన్ని సంధాన సిద్ధాంతం, బంధనాల సిద్ధాంతం, సంసర్గ సిద్ధాంతం, S.R. Type సిద్ధాంతం, విజయపథ వరణరీతి సిద్ధాంతం అని కూడా వ్యవహరిస్తారు.
1. లోహిత్ అనే విద్యార్థి తన గణిత ఉపాధ్యాయుడు ఇచ్చిన నాలుగు సమస్యలను సక్రమంగా పూర్తిచేసి, ఆ ప్రేరణతో మరో సమస్య ఇవ్వమని అడిగితే అది థారన్‌డైక్ నియమాల్లో దేనికి సంబంధించింది?
జ: ఫలిత నియమం
2. 'అనగననగ రాగమతిశయిల్లుచునుండు' ఈ వాక్యం థారన్‌డైక్ ఏ నియమాన్ని నొక్కి చెబుతుంది?
జ: ఉపయోగితా నియమం
3. పార్థివ్ అనే విద్యార్థికి ఆంగ్ల ఉపాధ్యాయుడంటే భయం. తన తండ్రి ఆ ఉపాధ్యాయుడి మంచి ప్రవర్తనను వివరించి మెల్లగా ఆ విద్యార్థికి ఆ ఉపాధ్యాయుడి పట్ల భయాన్నితగ్గిస్తే దీన్ని ఎలా పేర్కొంటారు?
జ: ప్రయోగ విరమణం
4. కిందివాటిలో దేన్ని ఉద్దీపన - ప్రతిస్పందన (S - R Type) సిద్ధాంతమని పేర్కొంటారు?
1) కార్యసాధక నిబంధనం 2) యత్నదోష అభ్యసనం
3) శాస్త్రీయ నిబంధనం 4) వాట్సన్ ప్రయోగం
జ: యత్నదోష అభ్యసనం